จารีตในการขับร้อง

การเล่นหรือร้องเพลงพวงมาลัยนั้น ไม่มีกฎเกณฑ์หรือจารีตกำหนดแต่อย่างใด หากแต่จะมีวิธีการปฏิบัติที่สืบเนื่องกันมาอย่างหนึ่งคือ การถูกเนื้อต้องตัวของฝ่ายชายกับฝ่ายหญิง ซึ่งจากการบอกเล่าของผู้สูงอายุที่เล่นเพลงพวงมาลัยมาในอดีต ท่านได้กล่าวว่าในยุคก่อน ๆ เวลาเล่นเพลงจะไม่มีการจับมือถือแขน เพราะเป็นเรื่องที่ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญของหญิงไทย
ส่วนจารีตด้านการเคารพหรือร้องสักการะบูชาสิ่งศักดิ์สิทธิ์นั้น เพลงพวงมาลัยถือว่าเป็นเพลงพื้นบ้านเพลงหนึ่งที่แม้จะไม่มีการร้องบทไหว้ครูอย่างชัดเจนเหมือนเพลงอื่น ๆ แต่มีการร้องอ้างอิงถึงสิ่งเหล่านั้น แสดงว่ายังคงแฝงคติความเชื่อในด้านการเคารพสิ่งที่เป็นมงคล เพื่อความเจริญก้าวหน้าของผู้ร้องและผู้เล่นทุกคน

โอกาสในการร้อง

เพลงพวงมาลัยเป็นเพลงที่ร้องเล่นได้ทุกโอกาสทุกเวลาที่พบ มักเล่นในงานเทศกาลหรืองานประเพณีต่าง ๆ ได้แก่ ตรุษสงกรานต์ งานโกนจุก งานบวชนาค งานแต่งงาน เทศมหาชาติ ทอดกฐิน ทอกผ้าป่า ลงแขกเกี่ยวข้าว และงานศพ (เพลงชมพุ่มดอกไม้)

วิธีการขับร้อง

การร้องเพลงพวงมาลัย มีลักษณะคล้ายกับเพลงพื้นบ้านเมืองอื่น ๆ คือ มีผู้ร้องนำฝ่ายชาย ร้องนำฝ่ายหญิง ที่เราเรียกว่าพ่อเพลง แม่เพลง และผู้ร้องรับตามบท ที่เรียกว่า ลูกคู่
ในการขับร้อง ต้นเสียงที่เป็นพ่อเพลง แม่เพลง จะขึ้นต้นด้วยการขับร้องคำว่า “เอ่อ ระเหย ลอยมา” หรือ “เอ่อ ระเหย ลอยไป” ในบางครั้งอาจขึ้นต้นคำว่า “เอ๊ย” โดยทอดเสียงให้ยาวออกไปจากนั้นลูกคู่ร้องรับทวนบทขึ้นต้น ๑ รอบ ต้นเสียงร้องต่อไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งจบเพลง ในการลงท้ายเพลงลูกคู่จะช่วยกันร้องทวนวรรคสุดท้ายอีก ๒ ครั้ง จากนั้นจึงจบการขับร้องด้วยคำว่า “เอย”
ส่วนในขณะที่ขับร้องนั้น ลูกคู่จะเป็นผู้รำตามทำนองเพลงร้องไปด้วย โดยไม่มีท่ารำที่เป็นแบบแผนตายตัวว่าจะต้องรำเช่นไร ผู้รำสามารถรำได้อย่างอิสระโดยคำนึงถึงความสวยงาม และการรำค่อนข้างจะไม่รวดเร็วจนเกินไป

การไหว้ครู

การไหว้ครูต้องใช้พานกำนน ประกอบด้วย ธูป ๓ ดอก เทียน ๑ เล่ม ดอกไม้ ๓ สี บุหรี่ ๑ ซอง เหล้าขาว ๑ ขวด และเงินค่ายกครู ตามที่พ่อเพลงแม่เพลงกำหนด ถ้าเล่นในงานประเพณีทั่วไปจะร้องยกครูด้วยปากเปล่าในลักษณะบอกเล่าหรือระลึกถึงผู้มีพระคุณ สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่นับถือให้มาช่วยคุ้มครองและขอให้ร้องเพลงได้คล่อง ส่วนใหญ่มักร้องเล่นไปเลย

อุปกรณ์ประกอบการเล่น

ไม่มีอุปกรณ์ใดมาประกอบ เพราะเป็นเพลงร้องที่ใช้การปรบมือ